Een positieve stage-ervaring: Wat heb ik zelf in de hand?

Posted by on Feb 26, 2012 in Over Mezelf | 0 comments

Morgen is het weer zover. Twee stages van ieder zes weken zullen elkaar zonder tussenpauze opvolgen. Ik vind het enorm spannend terug stage te gaan volgen. Langs de ene kant kijk ik er echt naar uit want eindelijk zullen het stages zijn die echt aansluiten bij mijn interesses en keuzerichting, maar langs de andere kant heb ik ook schrik voor opnieuw een negatieve stage-ervaring. Vorig jaar heb ik mogen ‘genieten’ van vijf stages van ieder een maand in volledig verschillende omgevingen. Amper één enkeling van deze stages kon ik zelf kiezen, een andere had ik als voorkeur opgegeven en gelukkig ook gekregen. Deze twee stages waren ‘toevallig’ ook de enige waar ik een positief gevoel aan over gehouden heb.  Voor zij die niet weten wat ik studeer: ik studeer dus kinesitherapie en revalidatiewetenschappen in de geestelijke gezondheidszorg. Een opleiding die me klaar maakt om als psychomotorisch therapeut mensen met psychische moeilijkheden te begeleiden/behandelen aan de hand van beweging en lichamelijke ervaringen. Voor een iets langere uitleg zie: psychomotorische therapie. 

Hoe dan ook, omdat mijn interesse meer uitging naar het geestelijke domein en hiervoor geen ruimte was binnen de andere stages waren deze ervaringen pover en soms zelfs ronduit slecht. Mijn verwachtingen kwamen helemaal niet overeen met deze van de stageleiders en mijn sterktes werden niet gezien omdat er ofwel geen oog voor was of omdat ik ze niet mocht of kon gebruiken. Ik ga nu niet dieper ingaan op deze ervaringen, maar wat je er wel van mag onthouden is dat dit echt geen positieve ervaringen waren. Als ik eraan terugdenk voel ik me nog steeds miskend en te kort gedaan. Ik heb wel degelijk capaciteiten, kennis en inzicht, ik kon dit gewoon niet laten zien en/of ze werden niet gezien wanneer dit wel kon…

Waar ga ik het dan wel over hebben in deze post? Wel, juist omdat deze stages binnen mijn keuzerichting en interessegebied vallen zou ik hier graag zoveel mogelijk van opsteken. Mijn eerdere stage-ervaringen en zeker de laatste (zie: ‘Het contrast tussen hoe jij en hoe een ander ’je’ ziet’ en nee het is niet goed afgelopen met mijn poging tot open communicatie) waren over het algemeen dus slecht. Door deze negatieve ervaringen heb ik spijtig genoeg wel schrik om opnieuw teleurgesteld te geraken en wie weet mijn enthousiasme voor het domein te verliezen hierdoor. Al schrijvend zou ik graag deze angst een plaats geven en meer inzicht verwerven over wat ik zelf in de hand heb om een goede ervaring te bekomen. Aansluitend bij mijn vorige post: ‘Ik en mijn perfectionisme’, moet ik natuurlijk ook opletten dat het onderzoeken hiervan er juist niet voor gaat zorgen dat ik me er te krampachtig mee bezig ga houden. Ik hoop dan ook dat ik door een beter inzicht te krijgen in mijn kant van het verhaal ik hier dan ook beter ga mee ga kunnen omgaan.

Om mijn doelstelling te bereiken ga ik eerst dieper ingaan op wat er juist verwacht wordt van een stagiair. Om deze vraag te beantwoorden neem ik er opnieuw de cursus deontologie van de eerste master bij:

  1. De stagiair dient zich te schikken naar alle voor hem relevante gedragsregels voor de erkende kinesitherapeut.
  2. De stagiair dient zich als stagiair aan de patiënt kenbaar te maken.
  3. In principe erkent de stagiair het eigen karakter van de stageplaats en handelt daarnaar. Indien hem dit gewetensbezwaren geeft,  dient hij dit te bespreken met zijn stagebegeleider of academisch verantwoordelijke.
  4. De stagiair dient zich te houden aan de bepalingen die eventueel zijn vastgelegd in een stageovereenkomst.
  5. Indien de stagiair twijfelt aan de juistheid van zijn handelen dient hij steeds de stagebegeleider te raadplegen.
  6. De stagiair dient zich begeleidbaar op te stellen.
  7. De stagiair dient zich nauwgezet te houden aan de afspraken die met de stagebegeleider inzake zijn vrijheid van functioneren zijn gemaakt.

Alhoewel ik de meeste punten vanzelfsprekend vind heb ik  toch op sommige ervan gezondigd. (3) Bij de laatste stage was ik helemaal niet tevreden met de stageleider zijn manier van handelen. Ik heb dit dan ook proberen te bespreken, maar heb wel geen contact opgenomen met de academische verantwoordelijke toen dit (flagrant) mislukt was. Het punt waaraan ik denk het hardst gezondigd te hebben is echter het begeleidbaar opstellen (6). Alhoewel het lastig is om je begeleidbaar op te stellen wanneer je niet het gevoel hebt dat ze je in al je mogelijkheden zien, had ik het toch beter kunnen aanpakken. Kritiek vond ik moeilijk te aanvaarden en van mij afbijten durfde ik ook wel eens op een niet zo tactvolle manier te doen. Kortom, deze gedragsregel kan ik best eens van dichterbij bekijken. 😉

–          Begeleidbaar opstellen

Omdat deze toch wel vage gedragsregel niet verder wordt toegelicht ben ik genoodzaakt zelf een invulling te geven. Waar volgens mij vooral naar gerefereerd wordt is de attitude van de stagiair. Staat de stagiair open voor commentaar, polst hij/zij zelf naar de mening van de stageleider, heeft hij/zij een open en ontvankelijke houding, heeft hij/zij respect voor de ervaring en het kunnen van de stageleider,…

Bij mijn eerste stages kwam de opmerking wel eens terug dat ik niet goed met commentaar om kon en dat ik door mijn snelle repliek wel eens het gevoel gaf dat ik het beter wist. Hierdoor kwam ik wel eens arrogant over. Alhoewel ik me niet beter voelde, vind ik het wel terecht dat ze hier een opmerking over maakte. Het is dus nu aan mij om ervoor te zorgen dat ik niet te snel reageer op opmerkingen van de stageleider. Zelfs al is de opmerking onterecht dan nog dien ik respect te hebben voor het zichtpunt van de stageleider en dien ik te luisteren naar het volledige pleidooi. Na het luisteren kan ik alsnog op een tactvolle manier reageren en proberen het mogelijke misverstand op te lossen.

Voor mij wil het begeleidbaar opstellen dus vooral zeggen: Luisteren zonder te snelle repliek en respect tonen voor de mening, het kunnen en het kennen van de ander.

–          Een open en goede communicatie onderhouden

Zeer belangrijk, zeker wanneer je zo intensief met elkaar omgaat, is een open communicatie. Het is onmogelijk om nooit meningsverschillen of conflicten te hebben, zeker wanneer je zo lang en frequent met elkaar omgaat. Ieder van ons heeft zijn eigen voorgeschiedenis, persoonlijke noden, karakter en een manier van omgaan met alles wat er zich rond ons aandient. Het is dan ook meer dan normaal dat soms (of vaak?) wanneer de omstandigheden en de situatie zich ertoe lenen dit kan leiden tot een meningsverschil of conflict. Al is dit een inherent deel van interacties tussen mensen, het gewoon zijn vrije beloop laten gaan is niet steeds wenselijk, zeker niet bij een stage. Sommige situaties kunnen uit de weg gegaan worden, anderen niet (omgaan met je stageleider tijdens een verplichte periode stage bv.). Het lijkt me dan ook zeer belangrijk om de geschillen – indien mogelijk – uit te praten. Het kan alleszins geen kwaad om het te proberen, want een onuitgesproken conflict zal meestal enkel versterkt worden. Het lontje is korter en ook situaties die voorheen geen wrok opriepen kunnen dit nu wel gaan doen. Negeren en onderdrukken mag dan wel even soelaas lijken te brengen, het zal het zeker niet blijven doen. Belangrijk is wel dat wanneer je iets probeert uit te praten je dit doet met een ik-boodschap. Het heeft geen zin om de ander te overrompelen met verwijten, het is steeds een interactie tussen beide partijen. Het spreken vanuit de ik-boodschap zal dan ook veel uitnodigender zijn voor een open gesprek. Het schema dat ik probeer te hanteren bij het uitpraten van conflictsituaties gaat dan ook als volgt:

(1) Ik beschrijf de feitelijke situatie. (2) Ik vertel over mijn gevoelens, gedachten en de redenen waarom ik het er moeilijk mee heb. (3) Ik geef aan wat ik zelf ga doen om de situatie te verbeteren en geef voorzichtig aan wat mij daarbij zou kunnen helpen (4) De laatste stap:  Vragen naar een reactie zodat erover kan gepraat worden!!!

–          Regelmatig evalueren van de voortgang

Dit volgend puntje kan evengoed gezien worden als een deel van een open communicatie. Ik vind het echter zo belangrijk dat ik het nog even expliciet wil aanhalen. Bij mijn laatste stageplaats ben ik pas de voorlaatste week ingelicht over een negatieve beoordeling van de stage. Alhoewel ik zijn commentaar onterecht vond was het wel te laat om er nog iets aan te veranderen, of om hem ervan te overtuigen dat ik wel in huis had wat nodig was. Natuurlijk heb ik de beoordeling van de stageleider niet in de hand, maar wat ik in het vervolg wel ga doen is regelmatiger vragen naar feedback zodat ik mijn gedrag sneller kan bijstellen indien dit nodig is. Regelmatige feedback heeft natuurlijk nog andere voordelen. Het frequent laten evalueren en zelf evalueren van je voortgang maakt ook dat je meer en gemakkelijker kan bijleren. Last but not least, ook voor je eigenwaarde en zelfvertrouwen is het beter om regelmatig naar feedback te vragen. Als mens (en dus ook stageleider) zijn we vaak geneigd pas iets te zeggen als iets niet goed is of gaat, maar door regelmatig naar feedback te vragen kan er ook plaats gemaakt worden om te spreken over die dingen die al wel goed gingen. Deze bekrachtiging is even essentieel als het corrigeren van fouten, want iemand die twijfelt aan zijn kunnen en dus onzeker is zal alleen nog meer fouten maken.

–          Start de stage (en elke nieuwe dag) met een open geest en geen te grote verwachtingen

Het volgende aandachtspunt is zeker voor mij van zeer groot belang. Opnieuw refereer ik graag naar mijn vorige post over perfectionisme. Een zeer grote valkuil waarvoor ik bij gevolg moet opletten is het hebben van te grote verwachtingen voor mezelf en de stage-ervaring. Natuurlijk ga ik er heel veel van kunnen opsteken, maar wanneer ik bepaalde grote eisen voorop stel is de kans wel groter dat ik ze niet allemaal ga kunnen inwilligen met teleurstelling als gevolg. Wanneer de ervaring dan toch zou voldoen aan mij hoge verwachtingen dan is het nog steeds maar ‘oké’, want het voldeed enkel aan mijn verwachtingen. Hoge verwachtingen overtreffen is niet gemakkelijk en levert ook veel minder voldoening dan wanneer de verwachtingen laag waren en dus de meeste ervaringen als succes kunnen ervaren worden. Een negatief bijkomstig effect van het fixeren op het behalen van de hoge verwachtingen is dat andere positieve ervaringen minder gezien gaan worden. Je verliest dus dubbel! Om deze en nog vele andere redenen lijkt me het daarom beter om met een open geest zonder al te grote verwachtingen aan de stage en/of elke nieuwe dag te beginnen.

–          Uitwisselen en bijstellen van verwachtingen

Voortgaand op het vorige stukje: Naast het bijstellen van de grootorde van je persoonlijke verwachtingen kan het ook zeker geen kwaad om na te kijken of de verwachtingen van beide partijen wel overeenkomen. Wat verwacht de stageleider van mij, waar zal hij/zij vooral op letten? Weet de stageleider wat ik zelf belangrijk vind, waar ik mijn energie vooral zal insteken? Het zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat je zeer hard je best doet op een bepaald domein, maar de stageleider zijn aandacht vestigde op andere zaken en daardoor je inspanningen niet opgemerkt heeft. Wanneer de verwachtingen uitgewisseld zijn is de kans al veel kleiner dat zulke voorvallen zullen plaatsvinden.

–          Gedraag je als een teamspeler

Zeker in de gezondheidszorg, maar ook in andere settings is het zeer belangrijk om je op te stellen als een teamspeler. Je werkt meestal met een multidisciplinair team, waarvan je dus een ook deel van moet uitmaken. Je gedragen als een eenzaam afgesloten eiland brengt niemand wat bij. Voor jezelf en voor de ander is het het beste om je te integreren in het team en ook hier open te staan voor inbreng van buitenaf. Wanneer andere teamleden merken dat je open staat voor inbreng van hun kant uit zal het ook gemakkelijker zijn om jou verhaal bij hun kwijt te kunnen. We zijn allemaal experten in ons domein, maar zonder de expertise van de andere teamleden is onze patiënt nog maar voor een heel klein deel geholpen.

–          Herhalen van relevante leerstof voor aanvang van de stage

Alhoewel dit puntje vanzelfsprekend lijkt heb ik mezelf er toch al op betrapt hier veel te weinig aandacht op te vestigen, zeker wanneer het gaat over een verplichte en niet zelf gekozen stage. Het lijkt me echter wel essentieel dat wanneer je de leerstof in de praktijk wilt benutten je nog weet wat de leerstof inhoudt. Ik heb dus ook getracht om zeker bij de stages die er nu aankomen mijn theoretische achtergrond terug op te frissen.

–          Niet streven, noch onderpresteren, maar wel ‘gewoon jezelf’ proberen te zijn

Al zie ik ‘gewoon mezelf’ zo goed als elke dag op mijn blog staan, dit laatste puntje is me toch pas vandaag te binnen geschoten, terwijl deze post al een week ligt te rijpen. Vanochtend liep (letterlijk 🙂 ) ik te denken over welke dingen ik wel of niet zou ‘mogen’ doen en/of zeggen tegen mijn stageleiders. Toen ik mij hiervan bewust werd ging er opeens een lichtje branden en voilà een nieuw puntje was geboren.

Onoverkomelijk zal ik aan het einde van de stage moeten beoordeeld worden. Ik weet echter dat er bij een dergelijke evaluatie niet louter objectief  naar mijn prestaties zal gekeken worden, maar dat het subjectieve aspect ook behoorlijk zal doorwegen (al dan niet bewust of onbewust). Als stagiair heb je logischerwijs zeer veel invloed op zowel het objectieve als het subjectieve deel. Ik vind dit idee echter zeer eng. Ik wil hier eigenlijk geen bewuste invloed op kunnen uitoefenen, want dat vind ik niet juist. Waar ligt de grens tussen manipuleren (iemand bewust beïnvloeden om er eigen voordeel uit te halen) en beïnvloeden? Ik wil niemand vanuit mijn slechte intenties bewust een niet zelf uitgekozen weg laten inslaan. Ik weet echter ook dat zelfs gewoon door te leven je constant andere mensen beïnvloed in hun denken, voelen en doen. Er is echter een zeer groot verschil tussen manipuleren en beïnvloeden – vind ik zelf. Voor mij ligt dat verschil in de intenties erachter. Wanneer je als therapeut inpraat op je cliënt met de bedoeling zijn gedrag te veranderen dan doe je dit omdat je weet vanuit je expertise dat dit gedrag beter gaat zijn voor de patiënt. Je doet dit dus niet om er je eigen voordeel uit te halen. Anders is natuurlijk wanneer je een cliënt manipuleert om langer in therapie te blijven terwijl deze daar zelf niet mee gediend is. Bij het tweede voorbeeld is de therapeut louter voor het geld de cliënt aan het ‘helpen’.

Om terug te keren naar de stage: Ik wil zelf niet bewust inspelen op mijn stageleiders om zo betere punten te halen. Ik zou het niet ‘juist’ vinden en wil het dus ook niet doen. De vraag is nu echter, hoe ga ik hiermee om? Op sommige momenten weet je maar al te goed dat een goed en tactisch geplaatst antwoord een indruk kan nalaten. In hoeverre is dat antwoord dan manipuleren? Het onderscheid zit hier natuurlijk in de intenties. Als ik probeer trouw te blijven aan mezelf en niet bewust probeer om de indruk van de stageleider te veranderen doe ik toch niet echt iets mis, denk ik dan? Zelfs al wil dat zeggen dat ik regelmatig opmerkingen maak, omdat ik zo ben als persoon, dan kan je dat ook niet echt manipuleren noemen. Het zou dan juist manipuleren zijn mocht ik me bewust anders gaan gedragen om zo een andere indruk na te laten. Het kan natuurlijk geen kwaad om je gedrag te veranderen als het storend of ongepast bleek, maar dan is de vraag wel waarom je dat doet. Is je motivatie een externe bron (bv. je punten) of is het een interne (bv. je vind het zelf belangrijk om dat gedrag te veranderen).

Hoe dan ook, om deze post en dit laatste stukje te besluiten: ik moet dus niet proberen om mezelf anders voor te doen dan wie ik ben, zelfs niet om zo minder te gaan beïnvloeden. Zo lang ik mijn stageleiders niet probeer te manipuleren (met slechte intenties) en ik gewoon mijn innerlijk kompas (mijn intuïtie) volg, wel dan doe ik niets fout, lijkt me.

Nu slapen en …, we zien wel wat volgt. 😉

 

Laat een berichtje na de 'biep'.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox

Join other followers: