Ik en mijn perfectionisme

Posted by on Feb 2, 2012 in Over Mezelf | 0 comments

Na nog eens opnieuw tegen de lamp gelopen te zijn realiseerde ik mij dat het tijd werd om de eigenschap – perfectionisme genaamd – eens van naderbij te bekijken. Handelingen tot een goed einde willen en ook kunnen brengen is – vind ik zelf – een goede eigenschap. Dit kan echter niet meer gezegd worden wanneer je lijdt onder de druk die je jezelf oplegt,  het niet meer lukt om aan je eigen verwachtingen te voldoen en je er daardoor keer op keer een gevoel van falen aan overhoudt. Ik denk dat ik dan zonder blozen mag stellen dat dit dan toch net iets te ver gaat, zeker wanneer je dan nog eens die bepaalde situaties gaat vermijden om maar niet terug te moeten ‘falen’. Wel nu, dat perfectionisme – al uit het zich natuurlijk meestal niet zo extreem – is reed lang een trouwe bondgenoot van me, maar daarover later meer. Laten we nu eerst eens gaan kijken hoe perfectionisme juist wordt omschreven en welke gevolgen het met zich mee zou kunnen brengen.

Perfectionisme kan men zien als een doorgedreven verlangen om handelingen tot een ‘goed’ einde te brengen.  In zijn meest extreme vorm kan me zelfs spreken van een obsessie om werkelijk een perfect resultaat te bekomen. Lichte vormen van perfectionisme hoeven op zich geen probleem te vormen en kunnen zelfs eerder positief zijn, maar je kan je wel voorstellen dat wanneer het eindproduct nooit voldoet aan de eisen van het individu dit wel eens gevolgen met zich mee kan brengen. Het is dan ook niet zo verwonderlijk dat een chronisch gevoel van falen, resulterend uit de onrealistische hoge verwachtingen, een grote impact heeft op je gedachten, emoties en gedragingen. Voorbeelden hiervan zijn een lage zelfwaarde, een laag zelfvertrouwen en vermijdingsgedrag.  Een extreem perfectionistisch persoon heeft dan ook een grotere kans op sociaalisolement, onderprestaties, depressie, chronisch vermoeidheidssyndroom, burnout, eetstoornis enz.

Om terug te keren naar mijn verhaal. Ik vind het eigenlijk nog moeilijk om mijn perfectionisme in vraag te stellen. Ik ben altijd al een ambitieus persoon geweest die zichzelf de lat hoog legt en graag goede resultaten neerzet. Dat perfectionisme vergezelt me reeds lang en heeft me ook al vaak geholpen om die resultaten te bereiken. Mijn ervaring is dat zo lang alles naar wens verloopt perfectionisme ook eerder een positieve eigenschap is. De resultaten voldoen aan de verwachtingen en kleine ‘fouten’ worden met plezier door de vingers gezien. Dit is echter anders wanneer het niet zomaar naar wens verloopt. Sommige situaties zijn nu eenmaal lastiger en gaan me (nog) minder goed af dan ik zou willen. Onzekerheid vraagt me dan om controle te proberen houden over de situatie, foutief probeer ik met een goed resultaat of goede prestatie waardering te krijgen zodat ik mijn onzekerheid kan opvullen met externe bekrachtiging. Het zijn deze situaties waar het perfectionisme me de strop om doet. Het valt me dan zeer moeilijk om het ‘falen’ met een gezonde portie relativiteit te benaderen, zeker als er reeds eerdere negatieve ervaringen en de desbetreffende onaangename emoties aan verbonden zijn. Het is vanzelfsprekend, normaal dat niet alles even goed kan gaan – met of zonder reden, maar toch vind ik het lastig dit te aanvaarden wanneer het belangrijk is voor mij, ik het graag goed wil kunnen (doen) en het voor andere vanzelf lijkt te gaan. “Waarom lukt mij dat ook niet gewoon?” denk ik dan bij mezelf en leg de lat een trapje hoger (te hoog). Omdat mijn verwachtingen dan zo hoog zijn en de stress bij gevolg ook, lukt het vaak nog minder goed om de handeling met het gewenste resultaat te kunnen uitvoeren. Opnieuw volgt er een gevoel van falen en nog hogere eisen voor de volgende keer.” Ik mag toch niet opnieuw falen?“ denk ik dan verkeerdelijk in mezelf. Deze vicieuze cirkel van te hoge verwachtingen en het daaropvolgend subjectief gevoel van falen gaan er dan vervolgens voor zorgen dat ik die bepaalde situaties of handelingen ga vermijden, al is dat natuurlijk ook geen oplossing. Het vertrouwen dat ik miste zal hierdoor enkel nog meer afnemen. Misschien kan ik hier wel een specifieke vorm van falen ontlopen, een algemeen knagend gevoel van ontevredenheid zal er alleszins voor in de plaats komen.

Hoe dan ook, het werd dus tijd om het niet effectieve patroon te doorbreken en enkele aanpassingen door te voeren. De eerste en belangrijkste stap was alleszins mij ervan bewust worden en ‘oef…’, dat is me dan toch al gelukt. 🙂 Vervolgens zal ik met enkele inzichten aan de slag moeten gaan om ervoor te zorgen dat het perfectionisme afzwakt naar een ondersteunende  en niet langer een sturende kracht die mijn handelingen bepaalt. ‘Wie niet in staat is zijn eigen keuzes te maken moet ermee kunnen leven dat zijn keuzes voor hem worden gemaakt.’

Wat valt er tegen perfectionisme te doen?

  • Bewust worden van de situaties waarin het perfectionisme je handelen bepaalt: Dit is dan meteen ook de eerste en belangrijkste stap. Je kan je moeilijk wapenen tegen een gevaar dat je niet kan (of wilt) zien. Het kan daarbij ook handig zijn om jezelf af te vragen wat de onderliggende reden is voor de zucht naar perfectie?
  • Accepteren van deze karaktertrek: Elke medaille heeft een keerzijde, zo ook het verlangen om ‘goed’ te doen. Op zich kan het geen kwaad om om een goed resultaat te willen neerzetten, het kan pas kwaad als deze drang je handelen gaat bepalen.
  • Je niet vergelijken met anderen: Iedereen is anders en heeft bij gevolg andere sterktes en zwaktes. Het is gevaarlijk om je te vergelijken, zeker wanneer je het volledige plaatje niet ziet.
  • Niet alles proberen onder controle te houden: Het is onmogelijk om alles onder controle te houden. Als mens hebben we nu eenmaal niet alles in de hand. Dit inzien en aanvaarden kan op zichzelf al voor een behoorlijke portie gemoedsrust zorgen.
  • Aannemen van een milde, open, niet-oordelende houding  voor jezelf: Niet alles kan altijd even goed gaan en dat mag! Fouten maken is normaal en maakt je alleen sterker. ‘What doesn’t kill you makes you stronger!’
  • Relativeren van het ‘falen’: Was deze poging werkelijk zo slecht? Wat kan ik eruit leren voor de volgende keer?
  • Realistische doelen stellen: Al heb je nog steeds dezelfde droom voor ogen, het stellen van realistische subdoelen zal je helpen om er uiteindelijk te geraken. Iedere succesvolle afronding brengt vertrouwen, eigenwaarde en energie met zich mee om een volgende uitdaging aan te gaan en tot een succesvol einde te brengen.
  • Je waarde gevoel proberen los te koppelen van het resultaat: Als mens heb je ongeacht je verwezenlijkingen het recht om er te zijn en geliefd te worden. Je hoeft je niet te bewijzen.

Het zal alleszins een behoorlijke uitdaging vormen om mezelf met meer warmte en mildheid te benaderen. Om een voorbeeld te geven: Ik ben zelden helemaal tevreden met de berichten die ik post. Alhoewel ik aan dit exemplaar meer dan 4u heb gezwoegd zullen er toch nog fouten in staan en vraag ik me af of ik sommige dingen niet beter had kunnen uitleggen en/of verwoorden? Heb ik niets over het hoofd gezien? Is het werkelijk het beste dat ik in huis heb? Zijn er mij geen inzichten ontglipt? Kortom, het wordt een grote uitdaging voor mij. 🙂

Met dank aan: Mindfulness

 

Laat een berichtje na de 'biep'.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox

Join other followers: