Boeddhistische retraite in Chevetogne

Posted by on Sep 4, 2012 in Filosofie, Inspiratie, Over Mezelf | 4 comments

Over mijn eerste (Boeddhistische) retraite, pijn in tal van vormen en op tal van plaatsen, stilte, zitten en nog eens zitten, maar ook rust, grote verbondenheid, veel energie en een gelukzalig gevoel achteraf.

Graag zou ik jullie willen uitnodigen om samen met mij een chronologische wandeling te maken doorheen mijn eerste retraite ervaring. 😉

Vrijdag, meteen na de aankomst. Zo dadelijk gaat het avontuur van start, spannend! Mijn eerste retraite, gecombineerd met – wie weet – waardevolle contacten met ervaren Boeddhisme beoefenaars. Ik ben heel benieuwd naar de ervaring, maar ik voel nu al dat het mij sowieso iets zal bijbrengen. Het onthaal was zeer warm en mijn eerste indruk was zonder meer positief. Ik kan mijn gevoel moeilijk beschrijven, maar het zit juist!

Tijdens de lunch kon iedereen (voor de laatste keer) nog naar hartenlust kwetteren en elkaar wat beter leren kennen. Zo kreeg ik ook de kans om Tom Hannes, de auteur van de boeken: ‘ZEN: Of het konijn in ons breinen ‘Let’s get mythical’, te leren kennen. Tom was uitgenodigd om het weekend mee te begeleiden en vanuit zijn expertise ‘praatjes’ te houden over het Boeddhisme. Het gesprek – al was het niet te lang – vond ik meteen al zeer interessant en deed mij alleen nog hopen naar meer. Eerlijkheidshalve dien ik hier trouwens aan toe te voegen dat ik vooral door Tom zijn eerste boek: ‘ZEN: Of het konijn in ons brein’ echt nieuwsgierig ben geworden naar het Boeddhisme. De aanwezigheid van Tom was dan ook mijn grootste drijfveer om deel te nemen aan deze retraite.

Ik maakte dankbaar gebruik van de tijd die ik nog had, want na de lunch zou het gedaan zijn met het tetteren. Het is namelijk zo dat één keer de eerste meditatie begint er wordt gevraagd verder niet te spreken tot het einde van het weekend. Deze stilte wordt ingelast zodat iedereen in alle rust zijn eigen proces kan voeren zonder hierin verstoord te worden. Zuig hier maar een puntje aan schoolgangers! 🙂

Eerste koffiepauze. De stilte is reeds van start gegaan en wat voelt dat enorm raar aan! In eerste instantie voelt het voor mij toch vooral onwennig. Laat ons hopen dat dit nog verandert.

Namiddag. Tom Hannes heeft er ook zojuist zijn eerste praatje opzitten. Ik werd werkelijk opgeslokt door zijn verhaal. Zijn ietwat timide houding van het begin was volledig weg wanneer hij het woord nam. Begeesterd en helder deed hij zijn visie over ‘zitten’ (mediteren) en de drie vergiften uit de doeken. Wauw, wat een spreker en wat een uitstraling!

Een kleine portie theorie.

Shikantaza: niets dan zitten. Tijdens het mediteren doe je in de strikte zin van het woord niets meer dan zitten. Je zit, aandachtig, met een open visie in het ‘hier en nu’. Tijdens het zitten ga je om met alles dat zit aandient, wat zowel externe als interne gewaarwordingen kunnen zijn. De interne verstoringen worden volgens de Boeddhistische leer (Darma) de drie vergiften genoemd: haat of onverdraagzaamheid (afwijzen -> afkeer), onwetendheid (vastleggen -> verblinding) en begeerte (grijpen  -> gehechtheid). Belangrijk tijdens de meditatie is het kunnen onderkennen en ontkrachten van deze vergiften. Het tegengif voor haat is het openen, toelaten en ruimte maken voor de persoon, situatie of je innerlijke wereld. De oplossing voor onwetendheid is het observeren met een doordringende aandacht van datgene dat er zich voltrekt. Begeerte tenslotte kan teniet worden gedaan door terug te komen naar het ‘hier en nu’. Omdat het onmogelijk is om een volledig boek helder in een paar regels samen te vatten, verwijs ik jullie graag naar ‘ZEN: Of het konijn in ons brein’.

Na het avondeten. De retraite tot dusver ligt me wel, al is mijn geest nog wel vrij onrustig, maar dit zal vast wel minderen?

‘s Avonds. Wat een actieve geest heb ik toch… Hopelijk helpt het neerpennen van mijn gedachten om de gedachtenstroom wat tot rust te brengen. Ik heb opgemerkt dat ik me voor het ogenblik gemakkelijk laat verleiden tot het grijpen (zie: een kleine portie theorie), maar het is dan ook zo moeilijk om los te laten! Ik moest mezelf sterk intomen tijdens het zitten om niet steeds terug te grijpen naar mijn dromen. Ik voel trouwens een portie kwaadheid opkomen tijdens dit schrijven, want had ik sneller naar mijn kamer kunnen trekken, dan had ik direct al mijn ingevingen kunnen neerpennen. Nu voelen ze enkel nog aan als een lauw afkooksel van daarjuist. Het is en blijft een gevecht met mijn geest, die ik nu ga aanmoedigen zich te openen en minder afkeer te koesteren jegens de gang van zaken. Nog vele jaren zal ik kunnen schrijven. Misschien moet ik maar eens proberen om het streven steeds iets waardevols neer te pennen, los te laten.

Voor het slapengaan. En voilà, mijn eerste dag zit erop. Het blijft echt een uitdaging om mijn gedachtestroom te onderbreken, keer op keer. De drie vergiften weten me regelmatig bezig te houden. Naarmate het later werd begon ik tevens minder verdraagzaam te worden, mijn nek en voeten deden namelijk behoorlijk zeer. Hopelijk gaat het zitten morgen makkelijker!

 

Zaterdagvoormiddag. ‘Pff’, alles begint zeer te doen en mijn geduldige, milde en verdraagzame ik is ver zoek. Vanochtend kregen we de mogelijkheid een Byzantijnse ‘lauden’ in het klooster bij te wonen, om 6u ‘s ochtends… Ik voelde me zo geërgerd. Het was echt niet mijn ding, geef mij dan maar Zen. Het leek/lijkt me zo nutteloos je ergens in een klooster af te zonderen. Is het juist niet de bedoeling om een beter mens te worden, je ten volle te ontplooien en je kwaliteiten in te zetten voor het goed van anderen? Je opsluiten in een klooster brengt toch niemand wat bij? Maar ja… Dit is natuurlijk mijn perceptie, gebaseerd op mijn beperkte inzicht hieromtrent. Ieder van ons moet de ruimte krijgen om te geloven wat hij gelooft, zeker? (zolang hij daar geen andere mensen mee beperkt natuurlijk) Het was alleszins een grote oefening voor mijn mededogen. :p

Na het middageten. Amai, ik begin me zelfs te hechten aan de stilte, wie had dat gedacht? Tijdens de wandeling van het klooster naar ‘ons’ buitenverblijf vroeg iemand me hoe het me reeds bevallen was. Ik voelde me licht aangeklampt en voelde eigenlijk niet veel voor een gesprek. Ik reageerde dan ook vrij kort, wat me achteraf dan ook zuur opbrak tijdens de meditatie. Een verontschuldiging later die dag bracht gelukkig soelaas. Een gewetensvolle geest kan toch ook vermoeiend zijn hoor!

In de namiddag kreeg iedereen de mogelijkheid om een Dokusan (kort gesprekje) met Tom Hannes te voeren. Het zou amper 10 min duren, maar echt wel veel voor me betekenen. Ik ga er echter niets (meer) over vertellen. De inhoud van dit gesprek is (nog?) niet bestemd voor het internet. 🙂

Voor het avondeten. Het zitten wordt alsmaar lastiger. Het doet echt overal pijn en mijn geest blijft maar weglopen naar de thema’s van vandaag en gisteren. Wel is het ondertussen heel aangenaam om te mogen stoppen. Een ware verlossing is dat, eentje waar de kerk nog een puntje aan kan zuigen (heb je hem? :p ).

’s Avondslaat. De rust is (eindelijk) enigszins teruggekeerd tijdens het beoefenen van de Zen, al blijft het wel moeilijk en pijnlijk. Een goede (niet al te lange) nachtrust zal me goed doen.

 

Zondagochtend. Het mediteren wordt geleidelijk aangenamer en voelt minder oneindig dan ervoor, al blijft mijn aandacht wel even gemakkelijk verslappen en is de pijn nog niet echt weg. Wat me vanochtend zeer sterk opviel is de uiterst warme omgeving. Iedereen is zo vriendelijk, behulpzaam, geduldig, respectvol en ga zo maar door. Het is echt super fijn om zo met mensen om te gaan. Ik merk van mezelf dat het ook stukken gemakkelijk is om zelf zo’n houding aan te nemen naar anderen wanneer je niet bang hoeft te zijn om vreemd bekeken te worden. In het begin voelde het best wel raar, net alsof ik aan het slijmen was ofzo, maar het duurde niet lang voordat ik eraan gewend was en er oprecht van kon genieten. Dat terughoudende gevoel was waarschijnlijk ook voor een deel afkomstig uit de conformistische egoïstische maatschappelijke geest. Ik ben zo blij dat het ook anders kan. Het voelt werkelijk subliem! Wees maar zeker dat ik ga proberen deze geest (nog meer) mee te nemen in mijn dagelijkse leven. Alhoewel ik reeds probeer warm en behulpzaam te zijn voel ik nu nog meer waarom deze instelling waardevol is. Zalig!

Zondagmiddag. Het is me gelukt een volledige (duurde zeker een eeuw…) Slavische mis uit te zitten in het klooster, wat een geduld en mededogen toch!

Zondagnamiddag. Het terug ‘mogen’ spreken is eigenlijk echt niet zo fijn in het begin. Tijdens de stilte was alles teruggebracht naar de essentie en werd er niet zomaar getetterd. Ik moet toegeven dat ik de stilte wel een beetje mis nu.

Na het vertrek. Het afscheid was echt warm en intens. Zelfs zonder spreken – of misschien juist omdat er zo weinig zinloos werd gebabbeld – zijn er sterke en warme contacten ontstaan. Ik voelde me echt gezien, gewaardeerd en gerespecteerd in deze omgeving. Amai, kon ik dit gevoel maar delen met de buitenwereld. Ik voel nu echt dat ik woorden tekort kom om dit alles te beschrijven.

Enkele mijmering later die dag. Al even was ik op zoek naar een zuivere en pure manier om dat ‘net ietsje meer’ te beleven zonder in te moeten boeten op geloofwaardigheid en ik lijk het gevonden te hebben: Zazen (Boeddhisme). Het is helemaal niet te zweverig, fake, restrictief, discriminerend en het belooft geen fabeltjes. ‘Je kan vanalles bereiken, maar je moet er wel zelf mee aan de slag’ Het lijkt me puur en realistisch. Het ziet de mens voor wat het werkelijk is: een kwetsbaar, denkend en  voelend wezen dat opzoek is naar geluk en het verminderen van lijden. Zen reikt je een manier aan om dit te bereiken, maar verkleed zich niet in lege belofte, zoals geld voor een hiernamaals… Het is niet simpel, het is werken en oefenen (zoals het leven ook echt is). Door jezelf beter te leren kennen, meer in contact te komen met jezelf, leer je beter omgaan met alles dat zich aandient en merk je dat je niet steeds hoeft te lijden. Het verhelpt je niet op een miraculeuze manier van je lijden, nee, het geeft je duidelijke en realistische handvaten om zelf mee aan de slag te gaan.

We hebben geen vat op onze afkomst, ook niet op wat we meemaken, maar wel hoe we ermee omgaan en juist daar kan Zen je bij helpen. Het is een levensvisie die je aanspreekt in je eigen verantwoordelijkheid om je leven in handen te nemen en iets te doen aan je lijden. Je hebt alle tools om gelukkig te worden, je moet er gewoon mee aan de slag. Boeddhisme voelt voor mij als down to earth en menselijk. Geen god gaat het voor je klaren, enkel jij kan iets veranderen aan de toestand waar je nu in zit en wel door anders te gaan kijken naar de dingen. Ja, wij mensen zijn kwetsbaar, maar het is niet door je te proberen zo veilig mogelijk in te dekken (veel geld, groot huis, dikke jeep,…) dat je minder kwetsbaar gaat worden. Hoe meer je leert aanvaarden dat je kwetsbaar bent, hoe minder dit je leven hoeft te bepalen. Laat ons geen marionet zijn van onze innerlijke wereld, we kunnen ervoor zorgen dat onze innerlijke wereld ons helpt. Wees je bewust van wat je drijft! Door het dagelijkse oefenen van de boeddhistische houding wordt je er beter in en kan je het gemakkelijker gebruiken wanneer je het echt nodig hebt.

Graag wil ik nog wel even als kanttekening aanhalen dat Boeddhisme zeker niet de enige levensvisie is waarmee je dit kan bereiken. Boeddhisme geeft een duidelijk kader met houvasten, maar veel van zijn inzichten komen sterk overeen met deze van religies, methode die je kan aanleren uit westerse zelfhulpboeken of tijdens (psycho)therapie. Kan je je niet vinden in de Boeddhistische visie, dan ben je zeker nog niet verloren. 😉 Het kan trouwens evengoed zijn dat mijn interesse evengoed van voorbijgaande aard is. Voorheen wilde ik me namelijk nooit binden aan een visie en eigenlijk draag ik deze opvatting nog steeds in mij. We zullen dus wel zien hoe dit verder voor mij uitpakt. Ik zou mezelf trouwens ook helemaal niet beschrijven als een Boeddhist, maar misschien wel als iemand die het Boeddhisme beoefent.

Maar goed, tot hier de retraite ervaring! 😉

Als afsluit geef ik jullie nog graag de gelofte aan de mensheid (Hisamatsu Sin’ichi) mee, onze dagelijkse opening tijdens de retraite:

Laat ons ontwaken tot ons ware Zelf,

mensen worden, vol van mededogen.

 

Onze gaven ten volle ontplooien,

ieder volgens de eigen roeping in het leven.

 

Ons bewust worden van de doodsstrijd,

persoonlijk en maatschappelijk

en de bron ervan onderkennen.

 

De juiste richting ontdekken

waarin de geschiedenis zou moeten voortgaan

en elkaar de hand reiken

zonder onderscheid naar man- of vrouw-zijn,

zonder onderscheid naar ras, natie of klasse.

 

Laat ons met mededogen de gelofte afleggen,

het diepe verlangen van de mensheid

naar bevrijding van haar ware Zelf

werkelijkheid te doen worden.

 

En een wereld bouwen

waarin iedereen

waarachtig en in heelheid kan leven.

 

Met dank aan: ZenGu (Zengroep Utrecht) en Tom Hannes.

 

4 Comments

  1. Dag Andreas,

    Ik vind het super fijn om je verhalen te mogen lezen. Dan voel ik me als een vlieg die rondvliegt in je belevingswereld.
    Met de zegswijze: ‘Zuig hier maar een puntje aan’ ben ik niet zo bekend.
    Als uitleg op internet begrijp ik het volgende: ‘Probeer dit maar eens te evenaren’.
    Gebruik jij het zo?

    Warme Groet,
    Eva

    • Hey Eva,

      Leuk dat je de blog blijft volgen!

      Wat je op het internet hebt gevonden is idd hetgeen ik probeer te zeggen. 😉

      Grtjs,
      Andreas.

  2. Ha Andreas,

    wat leuk en warm om zo je belevenissen te kunnen meeluisteren/voelen.

    Groet,
    Peter
    ZenGu

Laat een berichtje na de 'biep'.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox

Join other followers: